Trapped

Trapped (Ófærð), een IJslandse tiendelige crimi uit 2015, doet zijn naam eer aan. Het zuigt je naar binnen toe, in een klein dorp Seyðisfjörður op de oostkust, dat afgesloten is van de buitenwereld. Het gebeurt haast ongemerkt – een van de inwoners noemt het dorp en het dorpsleven de afgrond. Heel langzaam sluit het net zich: de ferry uit Denemarken kan niet meer weg, een lawine blokkeert de wegen, door de sneeuwstormen kan er geen helikopter uit Reykjavik komen, stroom en telefoonverbinding vallen uit. Hoofdthema is een lijk (klinkt in het IJslands hetzelfde), maar er zijn natuurlijk allerlei neventhema’s: land verkopen aan Chinezen om een haven aan te leggen voor een route via de Noordpool, mensensmokkel, vetes tussen inwoners en allerlei ingewikkeld relaties. Zoals betaamt in een Viking-land zijn de vrouwen niet voor de poes.

1226038_1225988_trapped

Het verhaal zelf is nogal traag, het wordt ook steeds donkerder naarmate de afleveringen elkaar opvolgen. IJsland heeft vulkanische warmte, maar gewoon vuur speelt ook een belangrijke rol, er gaat regelmatig een pand met iemand erin in de fik. En uiteraard veel scènes buiten, in de sneeuwjacht, hijgend en zwoegend. Die indringende sfeer wordt benadrukt door cello klanken, soms repeterend, soms verstikkend als een sneeuwstorm. Die prachtige muziek kan alleen maar van een bijzondere componist zijn, en dat klopt: het gaat om de IJslander Jóhann Jóhannsson, een grootheid op het gebied van moderne muziek, vooral voor film en toneel.

johann_johannsson_wiki_pic

Zijn muziek wordt getypeerd als minimalistisch, neoklassiek, drone en elektronisch. Met zijn ensemble treedt hij overal ter wereld op, vooral in musea. Hij heeft ook een organisatie opgericht die samenwerking tot stand brengt tussen film, beeldende kunst, kamer opera’s, boeken enzovoort. Het is mij enkele jaren geleden bijna gelukt hem een compositie te laten maken voor de tentoonstelling Nordic Art en zelfs een optreden te regelen, maar hij bleek te duur, toen althans (een paar duizend euro). Jóhanns bekendste filmscores zijn voor The Theory of Everything (2015) over Stephen Hawking, en Sicario (2016), over een Mexicaans drugskartel. Voor beide kreeg hij Oscar nominaties. Sicario is compleet tegengesteld aan de IJslandse kou: stoffig, heet en broeierig, met verstofte ingemetselde lijken (in plaats van in de koelcel) en prima acteerwerk van Benicio del Toro, Josh Brolin en Emily Blunt. Een vervolgfilm, met dezelfde acteurs, staat in de planning.

Eyjafjallajökull

De sfeer in Trapped en de opnames van de barre maar wonderschone IJslandse natuur doen meteen denken aan een van de bekendste kunstenaars van IJslandse afkomst, Olafur Eliasson. Hij maakte series foto’s van IJslandse landschappen, vaak vanuit de lucht die zo in de serie passen. Interessant zijn de foto’s van de vulkaan Eyjafjallajökull, vóór de grote uitbarsting van 2010 die het vliegverkeer in Europa en zelfs de USA dagenlang verhinderde door de aswolken in de bovenste luchtlagen. Olafur werd geboren in Kopenhagen, waar zijn ouders, Elías Hjörleifsson and Ingibjörg Olafsdottir naar toe verhuisd waren (altijd leuk de IJslandse achternamen te volgen: de zoon wordt vernoemd naar zijn vader plus toevoeging son, de dochter plus dottir). In de tv serie Trapped speelt een Deense kapitein op de veerboot een belangrijke rol. Met de politie-inspecteur spreekt hij vreemd genoeg Engels – om te benadrukken dat hij een buitenlander is? Deens en IJslands liggen dicht bij elkaar, IJsland was tot begin 20ste eeuw immers nog Deens. Eliasson is als kunstenaar misschien wel vergelijkbaar met Nederlandse designers als Joris Laarman en Daan Roosegaarde, omdat hij met teams van innovatieve specialisten werkt aan allerlei nieuwe kunstwerken en producten, zoals zonne-energie. Twee zaken vallen op in zijn rijke oeuvre; zijn belangstelling voor kleuren en kleurenleer en voor licht (mist, de zon en de maan).

OlafurEliasson_TheWeatherProject-small-1710101035560 Little-Sun-Charge-Eliasson-Ottesen-121.jpg

In 2003 realiseerde hij in Tate Modern The Weather project. In een lege hal vormden een groot aantal gele lampen een zonneschijf, aan het plafond hing een spiegel en de ruimte werd gevuld met  mist door middel van een oplossing van suiker en water. Het leek een driedimensionale verbeelding van een schilderij van Turner en dat kan heel goed kloppen, want Eliasson hield zich intensief met de Britse kunstenaar bezig. In het bijzonder met diens belangstelling voor kleuren en de kleurenleer van Goethe. Vanaf 2009 maakte Eliasson Colour experiment paintings, waarvoor hij pigmenten ging analyseren om materiële kleuren te ontwikkelen die corresponderen met de optische kleuren- een probleem dat als vanaf de 17de eeuw kleurenspecialisten en kunstenaars heeft beziggehouden. Ook analyseerde hij zeven schilderijen van Turner in Turner colour experiments, In het museum voor moderne kunst in Aarhus (Denemarken) zag ik zijn kleurencirkels naar Goethe, en een grote panoramische cirkel van gekleurd glas waar je door de kleurencirkel heen kunt wandelen, boven op het dak.

Eliasson doet nog veel meer: zo werkte hij in 2013 samen met Ai Weiwei aan een gigantische maan met behulp van publieksparticipatie, en met ingenieur Frederik Ottesen richtte hij het bedrijf Little Sun op. Hun laatste product is een kleine zon, een oplader/lamp in de vorm van een zonnetje die werkt op zonne-energie, ontwikkeld door enthousiaste steun op Kickstarter. Deze kleine zon zouden ze in het dorp Seyðisfjörður in Trapped goed kunnen gebruiken. Omdat ze minder risico opleveren dan omvallende kaarsen en olielampjes. Maar ja dan zouden er minder spannende moorden te zien zijn en daar gaat het in de serie natuurlijk ook om.

Advertenties

2 gedachten over “Trapped

  1. Pingback: Eigenzinnig | Muziek, beeldende kunst en film

  2. Pingback: Schilderende acteurs | Muziek, beeldende kunst en film

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s